Wat de systematische review zegt
De Cochrane-review over houdingswisseling bij volwassenen (Gillespie en collega’s, 2020, met een update op basis van een zoekactie uit 2025) bracht de beschikbare gerandomiseerde studies samen. De conclusie is voorzichtig: er is geen duidelijk bewijs welke frequentie of welke houding het meest effectief is. De studies zijn klein, verschillen onderling sterk en de zekerheid van het bewijs is laag. Of om de 2 uur wisselen beter of slechter is dan om de 4 uur, is daardoor onzeker.
De TURN-studie
De grootste studie op dit gebied is de TURN-studie (Bergstrom en collega’s, 2013), uitgevoerd in verpleeghuizen in de Verenigde Staten en Canada. Bewoners met een matig tot hoog risico lagen op een hoogwaardig schuimmatras en kregen een draairitme van 2, 3 of 4 uur. Er was geen significant verschil in het ontstaan van decubitus tussen de groepen. Belangrijk is wel de context: het ging om deze groep, op deze matrassen, met goede huidcontrole. De onderzoekers benadrukten zelf dat houdingswisseling daarmee niet overbodig wordt.
Wat de richtlijnen aanbevelen
De V&VN-richtlijn Decubitus (2021) gaat in principe uit van een houdingswisseling elke 4 uur, afgestemd op de cliënt, de huid en de onderlaag (het matras). De vierde editie van de internationale richtlijn (2026) stelt voor de meeste mensen met risico, op een passende onderlaag, een interval van 2 of 3 uur voor, en raadt af om standaard naar 4, 5 of 6 uur te gaan. Beide aanbevelingen rusten op bewijs van zeer lage zekerheid. De Britse NICE-richtlijn noemt minstens elke 6 uur, en bij een hoog risico minstens elke 4 uur. In de Nederlandse praktijk zie je vaak een ritme van elke 3 uur.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Kies een onderbouwd uitgangspunt en maak het daarna persoonlijk. Kijk bij elke houdingswisseling naar de huid: blijft er roodheid die niet wegdrukt, dan is vaker wisselen nodig of past de onderlaag niet. Leg de afspraak vast, overdag en ’s nachts apart, zodat elke dienst hetzelfde doet. En evalueer: een frequentie is geen vast gegeven, maar een afspraak die je bijstelt als de situatie verandert.
Waar het onderzoek onzeker is
De meeste studies zijn gedaan in verpleeghuizen, met specifieke matrassen en relatief korte looptijden. De uitkomsten zijn daardoor niet zomaar te vertalen naar elke cliënt, elke onderlaag of elke setting, zoals een ziekenhuis of de thuissituatie. Ook weten we weinig over wat een ritme betekent voor comfort, slaap en de belasting van het team. Dat zijn precies de factoren die in de praktijk vaak de doorslag geven.
Met Multiturn 6De Multiturn 6 combineert wisseldruk met automatische laterale wisselligging van 30 graden en geïntegreerde hielvrijlegging, in één matras met één pomp. Het matras geeft zelf wisselligging op het ingestelde ritme, ook ’s nachts. Het team blijft houding, huid en comfort volgen, maar het zware fysieke werk van het draaien valt weg. Wil je weten wat dat bij jullie betekent, dan kun je de Multiturn 6 drie weken kosteloos proberen.